istisi otağın sərinliyi ağuşuna alır, Maksın sözləri çox isti, yumşaq təsir bağışlayırdı. Borisdən elə rahatlıq gəlirdi ki, onunla uzanmaq istəyərdin. Divana uzandım. Məmnuniyyətlə qəlbimə yaxın olan bu qəmli-ələmli hekayələri dinləməyə başladım. Yanımda kitab rəfi vardı. Maks danışan müddətdə, kitabları bittə-bittə nəzərdən keçirirdim. Hər cür şəraiti olan evdə uzanıq vəziyyətdə, Maksın hekayəsinin nə dərəcədə effektiv olduğunu qiymətləndirə bilərəm. Onun dediklərindən əvvəl tutmadığım məqamları tuturdum. Səsi, rəfdəki kitabların adları, bağdan otağa daxil olan isti hava, stulun qırağında oturması, – bütün bunlar çox gözəl təəssürat oyadırdı.

Həmişəki kimi ev qarmaqarışıq idi. Kitablarla, əlyazmalarla, bloknotdan qoparılmış, karandaşla yazılmış vərəqlərlə, bir aya yaxındır cavabsız qalan məktublarla qalaqlanmış böyük masa. Elə təəssürat yaranır ki, evin sahibi olan yazıçı ölüb, otaq möhürlənib, əşyalarına toxunmaq qadağandır. Maraqlıdır, görəsən Maksa desəydim ki, divanda uzanmış Boris adlı adam ölüb, nə deyərdi? Boris elə görkəmindən ölülüyünü nümayiş etdirirdi. Yoxsa Maksı istədiyi kimi dinləyə bilməzdi. Sanki operaya baxır. Maks da ölməyə məhkumdur. Əgər sağ qalmaq istəyirsə, bədəninin bütün əzalarıyla, bütün hissəciklərilə ölməyə məhkumdur. Yuxarı rəfdə elə biləsən qəsdən üç kitab yan-yana durmuşdu: Müqəddəs Kitab, Borisin kitabı, “Nitsşenin Brandeslə yazışmaları”. Dünən axşam Boris mənə Lukanın İncilini oxuyurdu. Boris hesab edir ki, İncili tez-tez oxumaq lazımdır. Ardıyca da Nitsşenin son məktubunu: “Çarmıxa çəkilmiş”. Nitsşe on il bədəninin sərdabəsində rahat nəfəs alırdı, dünya isə ona mədhiyyə oxuyurdu…

@BODY+ = Maks dayanmadan danışırdı. Peşəsi ütüçü idi. Nəsil şəcərəsi Lemberqə gedib çıxırdı. Uşaqlığı böyük bir qalanın yaxınlığında keçmişdi. Onun kimi minlərlə kişi var: üçbucaq sifətli, alt dodağı tüklü, yorğanda iki yanıq deşik kimi bir cüt gözləri olan kişilər. Burunları uzun, burun pərləri geniş, həssas, melanxoliyaya meylli, çiyinlərinə