“Kasıb və varlı” problemi cəmiyyətdə dəbdə olan gündəlik söz-söhbətlərdən və daimi qadın qeybətlərindən biridir. Bu problem qədim tarixə malik sosial problemdir. Əksər hallarda kiminsə kasıb, kiminsə varlı olması çox tezliklə nəzəri cəlb edir. Bu məsələ məişətdə, küçədə, ümumiyyətlə, hər yerdə hiss olunur. Bu da təbiidir. Bizim anladığımız “kasıblıq” və “varlılıq” məfhumları ilk növbədə xarici görünüşlə təsdiqlənir. Gəlin bu problemə daha ətraflı yanaşaq.

KASIB VƏ VARLI

Kasıb və varlı problemi təkcə güzəran məsələsi deyildir. Sən demə, bu problemi elm də araşdırmağa çalışır, yəni kasıb niyə kasıbdır, varlı niyə varlı? Bəzi psixoloqların gəldikləri nəticələrə görə, heç də kasıb və varlı olmaq təkcə həyatın, taleyin işi deyil. Burada həm də fərdi xarakterik xüsusiyyətlər tələb olunur, yəni kasıb kasıbçılıq xüsusiyyətlərinə, varlı isə varlılıq keyfiyyətlərinə malikdir.

Buradan belə bir nəticə çıxır ki, onda Zeynalabidin Tağıyevin əvvəl kasıb olması təsadüfi bir hadisə imiş, o, varlı psixologiyasına malik olduğu üçün sonradan varlanıb. Bəlkə də bu elmi mülahizədə həqiqət var, məsələn, elə hallar olur ki, kasıb bir şəxsin bəxti gətirir və əlinə çoxlu pul keçir. Nəticə nə olur? Pulu düzgün şəkildə xərcləməyi belə bacarmayıb sərhədləri keçir və el arasında “sonradan görən” ləqəbi ilə tanınır.

Deməli, kiminsə kasıb, digərinin varlı psixologiyasına malik olması həqiqət ola bilər, lakin burada bir əmma ortaya çıxır, o da həyatda heç nəyin təsadüfi olmamasıdır. Bizə elə gəlir ki, varlanmaq istəyən ağıllı insan hər hansı şəraitə uyğun yaşamağı bacarmalıdır. Sadəcə olaraq ciddi, ağıllı, məsuliyyətli və iradəli olmaq lazımdır. Görünür Tağıyev də belə birisi olub.

Burada bir məsələni də qeyd etməyə dəyər. O da fərdi həyat tərzi, daxili istək və xarakterlə bağlıdır. Belə insanlar var ki, onların öz həyatı və maraqları olur. Varlanmaq və yaxud kasıb olmaq bu həyat tərzinə və maraqlara daxil olmur. Bu tipli insanları həyatda kasıblıq və varlılıq çox az, bəzən isə