Dostum, mən sənə göründüyüm kimi deyiləm. Görüntüm – geydiyim paltardan başqa bir şey deyil. Bu paltar səbrlə toxunub və məni sənin sorğularından, səni isə mənim laqeydliyimdən qoruyur.
Dostum, içimdəki “mən” sükut evində yaşayır və orada da qalacaqdır, dərkolunmaz və əlçatmaz olaraq.
Mən istəmirəm ki, sən mənim sözlərimə bağlanıb əməllərimə inanasan; zira, mənim sözlərim sənin səslə ifadə olunan fikirlərindən, əməllərim isə sənin həyata keçən ümidlərindən başqa bir şey deyildir.
Sən deyəndə ki, “Külək Şərqə tərəf əsir”, mən də deyirəm: “Hə, külək Şərqə əsir”; zira, istəmirəm biləsən ki, fikrim küləyin yox, dənizin yanındadır.
Sən mənim dənizdə üzən fikirlərimi anlaya bilməzsən. Və mən heç istəmirəm də ki, sən onları anlayasan. Tək qalmaq istəyirəm dənizdə.
Sənin üçün gündüz olanda, mənim üçün gecədir; lakin onda da mən təpələrdə oynayan günortadan və vadi boyu sürüşən bənövşəyi kölgədən danışacam, zira, sən mənim qaranlığımın nəğmələrini eşitmək, qanadlarımın ulduzlara necə çırpıldığını isə görmək iqtidarında deyilsən.
Və mən gecə ilə tək qalmaq istəyirəm.
Sən öz Cənnətinə yüksələndə mən öz Cəhənnəmimə enirəm – hətta sən keçilməz uçurumun o tayından məni “Rəfiqim, Yoldaşım!” – deyə haylayanda belə mən: “Yoldaşım, Rəfiqim!” – deyə cavab verirəm sənə. Zira, istəmirəm ki, mənim Cəhən­nəmimi görəsən – onun alovu gözlərini qarsıda bilər, tüstüsü isə boğar səni. Və bundan başqa mən öz Cəhənnəmimi o qədər sevirəm ki, qısqanıram sənə. Cəhənnəmdə tək qalmaq istəyirəm.
Sən Həqiqəti, Gözəlliyi və Ədaləti sevirsən; və mən də sənin xətrinə bunun yaxşı iş olduğunu deyir və özümü onları sevən göstərirəm. Ürəyimdə isə sənin sevginə gülürəm. Lakin istəmirəm ki, sən mənim güldüyümü görəsən. Tək gülmək istəyirəm.
Dostum, sən xeyirxah, ehtiyatlı və müdriksən, hətta deyərdim ki, kamilliyin özüsən; və səninlə ünsiyyətdə mən də müdrik və ehtiyatlı danışmağa çalışıram. Əslində isə mən dəliyəm. Sadəcə dəliliyimi maska altında gizlədirəm. Dəliliyimdə tək qalmaq istəyirəm.