bilər.

Ayrı olan ailələrdə nənə, ata tərəfdən nənə kimi bəzi yetkinlərin olmamasının da uşaqları pis təsir edə bilər. Uşaq özünü tək hiss edər və bunu da çölə qarşı bir hücum olaraq ortaya çıxara bilər. Ya da tam tərsi içəriyə qarşı hücum olaraq dırnaq yemə, barmaq əmmə kimi davranışlarla göstərə bilər. Xüsusilə boşanmış cütlərdə, uşaq valideynlərindən birini daha az gördüyü üçün diqqəti cəlb etməyə çalışaraq dəcəllik edər. Evdə təzyiqçi tutum sərgiləyən ailələrdə də uşaqlar dəcəllik etməyə daha meylli olar.

Dəcəllik edən uşaqla necə danışmaq lazımdır?

6 yaş üzəri uşaqlarla böyük bir yetkinmiş kimi danışma, şərh etmə şansınız var. Amma daha kiçikkən nə qədər açıq izah etsəniz izah edin, uşaqlar üçün bəzi şeylər çox mücərrəd qalar. Bu vəziyyətdə uşaqlara hekayələr izah etmək ünsiyyəti asanlaşdırar və daha tez anlamalarını təmin edər. Məsələn, dəcəllik edən uşaq mövzulu bir hekayə uydura bilərsiniz. Bu hekayənin nəticələrini də uşağa izah edib ona dəcəllik olaraq qəbul edilən davranışları etməməsi lazım olduğunu hekayə üzərindən çatdıra bilərsiniz. Heç bir zaman onun etdiyi davranışı birbaşa olaraq "Sənin etdiyin bu davranış çox səhv" şəklində izah etməməlisiniz. Hekayədəki uşağın etdiklərinin nəticəsində xoşbəxt olmadığını göstərərək uşağınıza bilvasitə yoldan izah etmək daha yaxşıdır.

Uşaqlar hər şeyi anlar

Uşaqların heç bir şeyi anlamadığını düşünmək səhv olar. Uşaqlar hər şeyi eşidərlər və unutmazlar. Onlara hər şeyi dəqiq və sadə bir dillə izah etmək, başlarında sual işarəsi buraxmamaq lazımdır.

Uşaqlarda dəcəllik hara qədər normal qəbul edilir?

Bizim dəcəllik hesab etdiyimiz davranışlar əslində uşaqların yaşlarının gərəyi kimi davranmalarından qaynaqlanır. Onlar bir şeyləri kəşf etməyə çalışırlar davamlı. Biz yetkinlərin dəcəllik deyə xarakterizə etdiyi davranışlar, uşaqların müəyyən yaş dövrləri üçün çox normaldır, qəbul etmək lazımdır.
4-6 yaş arası uşaqlar ictimai qaydaları öyrənməyə, 6 yaşından sonra məktəbə başlayırlar. Bu dövrdə